ေကာ္မရွင္အဖြဲ႔ဝင္သစ္မ်ား ေရြးခ်ယ္ေရးလုပ္ငန္းစဥ္ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈႏွင့္ အားလံုးပါ၀င္မႈရွိရန္လုိအပ္

၂၀၁၉ ခုႏွစ္ ဇူလုိင္လ ၂၅ ရက္ေန႔

ျမန္မာႏုိင္ငံရွိ အရပ္ဘက္အဖြဲ႔အစည္းေပါင္း ၂၄ ဖြဲ႔ျဖင့္ ဖြဲ႔စည္းထားသည့္ ျမန္မာႏုိင္ငံ အမ်ိဳးသား လူ႔အခြင့္အေရး ေကာ္မရွင္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးဆုိင္ရာ အရပ္ဘက္အဖဲြ႔အစည္းမ်ား လုပ္ငန္းအဖဲြ႔ (MNHRC Reform Working Group) အေနျဖင့္  လူ႔အခြင့္အေရး ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေရး ကိစၥရပ္မ်ားကို ေကာင္းစြာကိုင္တြယ္ႏိုင္မည့္  ကၽြမ္းက်င္မႈ၊ အေတြ႔အၾကံဳႏွင့္ အေတြးအျမင္ရွိၿပီး လူ႔အခြင့္အေရး ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္သူမ်ားႏွင့္ အခြင့္အေရးကုုိ ေလးစားလုုိက္နာသည့္ တက္ႂကြလႈပ္ရွားသူမ်ားဘက္မွ ရပ္တည္မည့္သူမ်ားျဖင့္ ျမန္မာႏုုိင္ငံအမ်ိဳးသားလူ႔အခြင့္အေရး ေကာ္မရွင္  (Myanmar National Human Rights Commission – MNHRC) အား ျပန္လည္ေသြးသစ္ေလာင္းရန္ အခ်ိန္က်ေရာက္ၿပီးဟု ယံုၾကည္ပါသည္။ သုိ႔ျဖစ္၍ လက္ရွိ ေကာ္မရွင္အဖြဲ႔ဝင္မ်ား၏ သက္တမ္းသည္ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလတြင္ ကုန္ဆံုးမည္ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ေနာက္သက္တမ္းအတြက္ ေရြးခ်ယ္ခန္႔အပ္မည့္ အဖြဲ႔ဝင္မ်ားကို စိစစ္ေရြးခ်ယ္ရာတြင္ လူသိရွင္ၾကား ပြင့္လင္းျမင္သာမႈရွိၿပီး အားလံုးပါဝင္မႈရွိေသာ ေရြးခ်ယ္ေရးလုပ္ငန္းစဥ္ျဖင့္ လုပ္ေဆာင္သြားရန္ ေရြးခ်ယ္ေရး ဘုတ္အဖြဲ႔အား မိမိတုိ႔မွ ေတာင္းဆုိလုိက္ပါသည္။ MNHRC ၏ လက္ရွိဖြဲ႔စည္းထားပံုမွာ ပစ္ပယ္မႈ အမ်ားဆံုး ခံရသူမ်ား၏ အခြင့္အေရးမ်ားအတြက္ အထူးသျဖင့္ ပဋိပကၡဒဏ္ သက္ေရာက္မႈရွိေသာ တိုင္းရင္းသား နယ္ေျမမ်ားတြင္ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္မႈ အလံုအေလာက္မေပးႏိုင္ေၾကာင္းကို ကိုပါႀကီးအမႈ၊ ဘရန္ေရွာင္အမႈ၊ ေနာက္ဆံုးအားျဖင့္ ရခိုင္ျပည္နယ္ ေက်ာက္တန္း ဥပေဒမဲ့သတ္ျဖတ္မႈမ်ားက သက္ေသျပေနၿပီး ေက်ာက္တန္း ဥပေဒမဲ့သတ္ျဖတ္မႈတြင္ မ်က္ျမင္သက္ေသမ်ားႏွင့္ မေသဘဲက်န္ရစ္သူမ်ား၏ ထြက္ဆိုခ်က္မ်ား ရွိေနေသာ္လည္း ထိန္းသိမ္းခံထားရသူ ရွစ္ဦး အသတ္ခံရမႈတြင္ ျမန္မာစစ္တပ္၏ ေျဖရွင္းခ်က္မ်ားအတိုင္း ရပ္တည္ခဲ့ၾကပါသည္။[1]

လက္ရွိေကာ္မရွင္အဖြဲ႔ဝင္ ဆယ္ဦးအနက္ ခုနစ္ဦးအား ၂၀၁၄ ခုႏွစ္တြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံ အမ်ဳိးသားလူ႔အခြင့္အေရး ေကာ္မရွင္ဥပေဒတြင္ ျပ႒ာန္းထားသည့္အတိုင္း ေရြးခ်ယ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ေကာ္မရွင္ဥပေဒအရ ေရြးခ်ယ္ေရးဘုတ္အဖြဲ႔က သမၼတထံသို႔ ေကာ္မရွင္အဖြဲ႔ဝင္ေလာင္း ၃၀ ဦး အမည္စာရင္းတင္သြင္းရၿပီး သမၼတက အမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္ႏွင့္ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ဥကၠဌမ်ားႏွင့္ ညႇိႏႈိင္းတုိင္ပင္၍ အဖြဲ႔ဝင္ ခုနစ္ဦးမွ ဆယ့္ငါးဦးအထိ ေရြးခ်ယ္ကာ ဥကၠဌႏွင့္ ဒုဥကၠဌ ရာထူးမ်ားကို တာဝန္ေပးခန္႔အပ္ျခင္း ျဖစ္သည္။ ေကာ္မရွင္အဖြဲ႔ဝင္၏ သက္တမ္းမွာ ငါးႏွစ္ျဖစ္ၿပီး အမ်ားဆံုးသက္တမ္း ႏွစ္ႀကိမ္ ထမ္းေဆာင္ႏိုင္ေသာေၾကာင့္ တစ္နည္းအားျဖင့္ လက္ရွိေကာ္မရွင္အဖြဲ႔ဝင္မ်ားသည္ ဒုတိယသက္တမ္း ထမ္းေဆာင္ခြင့္ရွိေနပါေသးသည္။

သို႔ေသာ္ ယခင္စစ္အာဏာရွင္စနစ္တြင္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ခဲ့သည့္ လက္ရွိအဖြဲ႔ဝင္မ်ား၏ ေနာက္ခံသမိုင္းမ်ားက အရပ္ဘက္လူထုအသိုင္းအဝိုင္းမ်ားႏွင့္ MNHRC အၾကားတြင္ ယံုၾကည္မႈမ်ား ပ်က္ယြင္းနိမ့္က် ေနရျခင္း၏ အဓိက အေၾကာင္းတရား ျဖစ္ေနပါသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနကို နက္နက္႐ႈိင္း႐ႈိင္း နားလည္ထားၿပီး ခံယူခ်က္ခိုင္မာသည့္ အဖြဲ႔ဝင္မ်ားႏွင့္ ေကာ္မရွင္ကို အားသစ္ေလာင္းရန္ အခ်ိန္တန္ၿပီဟု မိမိတို႔ ယူဆပါသည္။

ဤသို႔ MNHRC ကို ျပည္သူ႔ဘက္ေတာ္သားအျဖစ္ ယံုၾကည္မႈတည္ေဆာက္ႏိုင္ရန္မွာ အဖြဲ႔ဝင္သစ္မ်ား ေရြးခ်ယ္ခန္႔အပ္ျခင္းကို ေကာ္မရွင္ဥပေဒ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္အတူ တြဲဖက္လုပ္ေဆာင္မွသာ ေရြးခ်ယ္ေရး လုပ္ငန္းစဥ္ကို တိုးတက္ေစမည္ျဖစ္သည္။ လက္ရွိေရြးခ်ယ္ေရးဘုတ္အဖြဲ႔ကို က) ျပည္ေထာင္စု တရားသူႀကီးခ်ဳပ္၊ ခ) ျပည္ေထာင္စုဝန္ႀကီး ျပည္ထဲေရးဝန္ႀကီးဌာန၊ ဂ) ျပည္ေထာင္စုဝန္ႀကီး လူမႈဝန္ထမ္းကယ္ဆယ္ေရးႏွင့္ ျပန္လည္ ေနရာခ်ထားေရး ဝန္ႀကီးဌာန၊ ဃ) ျပည္ေထာင္စု ေရွ႕ေနခ်ဳပ္၊ င) ျမန္မာႏုိင္ငံ တရားလႊတ္ေတာ္ ေရွ႕ေနမ်ားေကာင္စီမွ ကိုယ္စားလွယ္တစ္ဦး၊ စ) ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္မွ ကိုယ္စားလွယ္ႏွစ္ဦး၊ ဆ) ျမန္မာႏိုင္ငံအမ်ဳိးသမီးေရးရာအဖြဲ႔ခ်ဳပ္မွ ကုိယ္စားလွယ္တစ္ဦး၊ ဇ) ဥပေဒႏွင့္အညီ ဖြဲ႔စည္းထားေသာ အစိုးရမဟုတ္ေသာ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားမွ ကိုယ္စားလွယ္ႏွစ္ဦး တို႔ျဖင့္ ဖြဲ႔စည္းထားပါသည္။ ေရြးခ်ယ္ေရးဘုတ္အဖြဲ႔ ဖဲြ႔စည္းထားပံုမွာ အစိုးရ သို႔မဟုတ္ စစ္တပ္တို႔၏ လႊမ္းမိုးမႈမရွိေၾကာင္း အာမခံခ်က္ေပးထားသည္ဟု ထင္ရေသာ္လည္း အရပ္ဘက္လူထုအသုိင္းအဝုိင္းကုိ ကိုယ္စားျပဳမႈ အလံုအေလာက္ ပါဝင္ျခင္း မရွိေသးေၾကာင္း မိမိတုိ႔ ယံုၾကည္ပါသည္။ စစ္တပ္သည္ အဓိက လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္ေနသူ ျဖစ္ေနေသာေၾကာင့္ ေရြးခ်ယ္ေရးဘုတ္အဖြဲ႔တြင္ ျပည္ထဲေရးဝန္ႀကီးအသြင္ျဖင့္ လက္ရွိစစ္မႈထမ္းေနသူမ်ား ပါရွိေနျခင္းက အထူးပင္ ျပႆနာရွိေနပါသည္၊ ေနာက္ထပ္အဓိကျပႆနာတစ္ခုမွာ ကိုယ္စားလွယ္မ်ားကို ဥပေဒႏွင့္အညီ ဖြဲ႔စည္းထားသည့္ အစိုးရမဟုတ္ေသာ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားမွ ကိုယ္စားလွယ္ႏွစ္ဦး ျဖစ္ရမည္ဟု သတ္မွတ္ထားျခင္း ျဖစ္သည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ လြတ္လပ္ေသာ အခြင့္အေရးအေျချပဳ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားကို ကန္႔သတ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္ ထားသည့္ ဥပေဒမ်ားေၾကာင့္ အခြင့္အေရးအေျချပဳအဖြဲ႔အစည္း အမ်ားအျပားမွာ မွတ္ပံုတင္ မထားၾကသျဖင့္ ကြဲျပားစံုလင္ေသာ အရပ္ဘက္လူထုအဖြဲ႔အစည္းမ်ား၏ ပါဝင္မႈကို ကန္႔သတ္ေနပါသည္။

ေရြးခ်ယ္ေရးဘုတ္အဖြဲ႔ ဖြဲ႔စည္းတည္ေဆာက္ပံု၏ ခ်ဳိ႕ယြင္းခ်က္မ်ားကို အသိအမွတ္ျပဳၿပီး တစ္ခ်ိန္တည္းတြင္ အမ်ားျပည္သူ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ၿပီး ေရြးခ်ယ္မႈကို ေဝဖန္ေထာက္ျပႏိုင္သည့္ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈရွိေသာ အဖြဲ႔ဝင္ေလာင္းမ်ား စိစစ္ေရြးခ်ယ္ေရးလုပ္ငန္းစဥ္တစ္ခု ျဖစ္ေပၚလာေစရန္ ေဖာ္ေဆာင္ ႏိုင္ပါေသးသည္။ ႏိုင္ငံတကာ စံႏႈန္းမ်ားအရ ႏိုင္ငံအဆင့္လူ႔အခြင့္အေရး အဖြဲ႔အစည္းမ်ား၏ ေရြးခ်ယ္ေရး လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားအတြက္ “ရွင္းလင္းမႈရွိေသာ၊ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈရွိေသာ၊ အရည္အခ်င္းေပၚ အေျခခံေသာ၊ အားလံုးပါဝင္မႈရွိေသာ ေရြးခ်ယ္ျခင္းႏွင့္ ခန္႔အပ္ျခင္း လုပ္ငန္းစဥ္” ျဖစ္ရန္လိုအပ္ပါသည္။[2] ဤသို႔လုပ္ႏုိင္ရန္အတြက္ လစ္လပ္ေနရာမ်ားကို အမ်ားျပည္သူသိေစရန္ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ထုတ္ျပန္ေၾကညာရမည္ျဖစ္ၿပီး ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းမ်ားသည္ လူမႈအဝန္းအဝိုင္းအလႊာေပါင္းစံုမွ အလုပ္ေလွ်ာက္ထားႏုိင္ျခင္း၊ စိစစ္ျခင္း၊ ေရြးခ်ယ္ျခင္းႏွင့္ ခန္႔အပ္ျခင္း လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားသည္ အမ်ားျပည္သူႏွင့္ လည္းေကာင္း၊ အရပ္ဘက္ လူထုအသုိင္းအဝုိင္းမ်ားႏွင့္လည္းေကာင္း ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္မႈမ်ားႏွင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈမ်ား လုပ္ေဆာင္ကာ ေလွ်ာက္ထားသူမ်ားကို စိစစ္ရာတြင္ “ႀကိဳတင္ခ်မွတ္ထားၿပီးသား ရည္ရြယ္ခ်က္မ်ားနွင့္ အမ်ားျပည္သူကို ခ်ျပထားသည့္ သတ္မွတ္ခ်က္မ်ားအား အေျခခံ၍” စိစစ္ျခင္းျဖင့္ ေလွ်ာက္ထားသူမ်ား ကိုယ္စားျပဳသည့္ အဖြဲ႔အစည္း သို႔မဟုတ္ ဌာနကိုၾကည့္၍ ေရြးခ်ယ္ျခင္းထက္ တစ္ဦးခ်င္းအစြမ္းအစကို အေျခခံ၍ ေရြးခ်ယ္ရမည္ ျဖစ္သည္။ MNHRC အဖြဲ႔ဝင္အသစ္မ်ား ေရြးခ်ယ္ေရးလုပ္ငန္းစဥ္ကို အထက္ပါနည္းလမ္းမ်ားျဖင့္ ျဖစ္ေျမာက္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္သည္ဟု မိမိတို႔ ယံုၾကည္ထားၿပီး ယခုလိုအခြင့္အခါေကာင္းကို အသံုးခ်၍ ေကာ္မရွင္ကို ေသြးသစ္ေလာင္းႏုိင္ရန္ ေရြးခ်ယ္ေရးဘုတ္ အဖြဲ႔ကို မိမိတို႔မွ အေလးအနက္ထား တိုက္တြန္းလိုက္ပါသည္။ ထုိမွသာ MNHRC အေနျဖင့္ လူ႔အခြင့္အေရးကို အမွန္တကယ္ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ရမည္ဟု စိတ္ပိုင္းျဖတ္ထားေသာ အရည္အခ်င္းျပည့္ဝသည့္ တက္ၾကြေသာ အဖြဲ႔ဝင္မ်ားအတြက္ ၎တို႔၏ လုပ္ပိုင္ခြင့္အာဏာကို ျဖည့္ဆည္းေပးျခင္းျဖင့္ ျပည္သူလူထုႏွင့္ ယံုၾကည္မႈကို စတင္တည္ေဆာက္ႏိုင္မည္ ျဖစ္သည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံအမ်ိဳးသားလူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးဆုိင္ရာ အရပ္ဘက္အဖဲြ႔အစည္းမ်ား လုပ္ငန္းအဖဲြ႔ အဖဲြ႔ဝင္မ်ား

၁။ ကခ်င္အမ်ိဳးသမီးအစည္းအရံုး-ထုိင္းႏုိင္ငံ (KWAT)

၁။ ကရင္လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔ (KHRG)

၂။ ကရင္နီလူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔ (KnHRG)

၃။ စစ္မွန္ေသာ ျပည္သူ႔ေက်းကြ်န္အဖြဲ႔ (GPS)

၄။ စမိုင္းလ္ပညာေရးႏွင့္ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးေဖာင္ေဒးရွင္း (Smile)

၅။ ညီမွ်ျခင္းျမန္မာ (EQMM)

၆။ တအာင္းအမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႔အစည္း (TWO)

၇။ ဒီမုိကေရစီဖြံ႔ၿဖိဳးတုိးတက္ေရး လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္မႈေကာ္မတီ (ACDD)

၈။ ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ား ကူညီေစာင့္ေရွာက္ေရးအသင္း (AAPP)

၉။ ပအိုဝ္းလူငယ္အဖြဲ႔အစည္း (PYO)

၁၀။ မ်ိဳးဆက္လႈိင္း (GW)

၁၂။ မြန္ျပည္လူ႔အခြင့္အေရးေဖာင္ေဒးရွင္း (HURFOM)

၁၃။ ျမန္မာ့အေရးေလ့လာသူမ်ားအဖြဲ႔ (BM)

၁၄။ ရန္ကုန္ေစာင့္ၾကည့္ေရးအဖြဲ႔ (Yagon Watch)

၁၅။ ေရွ႕ေျပးအသံအဖြဲ႔ (PV)

၁၆။ ေလာကအလင္း (Loka Ahlinn)

၁၇။ လူ႔အခြင့္အေရး ကာကြယ္ျမႇင့္တင္သူမ်ားအဖြဲ႔ (HRDP)

၁၈။ လူ႔အခြင့္အေရး ပညာေပးသူမ်ားကြန္ရက္ (HREN)

၁၉။  အနာဂတ္အလင္းတန္းဆံုမွတ္ (FLC)

၂၀။ အသံ – လြတ္လပ္စြာထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္လႈပ္ရွားမႈအဖြဲ႔

၂၁။ Metta Campaign – Mandalay

၂၂။ Myanmar People Alliance (Shan State)

၂၃။ The Seagull

၂၄။ Synergy (Social Harmony Organization)

ဆက္သြယ္ရန္

ေအာင္မ်ိဳးမင္း၊ ညီမွ်ျခင္းျမန္မာ (EQMM)၊ [email protected]၊ 09-448015306

ေအာင္ခိုင္မင္း၊ ေရွ႕ေျပးအသံအဖြဲ႔ (PV)၊ [email protected]၊ 09-261009995

ေအာင္ေဇာ္ဦး၊ လူ႔အခြင့္အေရးကာကြယ္ျမႇင့္တင္သူမ်ားအဖြဲ႔ (HRDP)၊ [email protected]၊ 09-421039493

မွတ္ခ်က္

ျမန္မာႏုိင္ငံအမ်ိဳးသားလူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္ (MNHRC) အား လြတ္လပ္အမွီခုိကင္း၍ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈရွိကာ ထိေရာက္ၿပီး ပါရီအေျခခံမူမ်ားႏွင့္အညီ ျမန္မာျပည္သူလူထု၏ လူ႔အခြင့္အေရးကုိ အမွန္တစ္ကယ္ ကာကြယ္ ျမႇင့္တင္ေပးႏုိင္ေသာ ေကာ္မရွင္တစ္ရပ္ ျဖစ္လာေစေရးအတြက္ အမ်ိဳးသားလူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး ဆုိင္ရာ အရပ္ဘက္အဖဲြ႔အစည္းမ်ား လုပ္ငန္းအဖဲြ႔ (MNHRC Reform Working Group) ကို ၂၀၁၉ ခုႏွစ္တြင္ ဖဲြ႔စည္းပါသည္။

[1] See ‘Burma: All Shook Up.’ Burma/Myanmar Chapter of the 2018 ANNI Report. Burma Partnership, Equality Myanmar, and Smile Education and Development Foundation. 18 September 2015.  http://www.burmapartnership.org/wp-content/uploads/2015/09/1-Burma-FINAL-04-August-2015.pdf  and Wai Mar Tun, Ye Tike, and Tin Aung Khine. ‘Myanmar Human Rights Commission backs Army’s Story of Kyauktan Massacre.’ Radio Free Asia. 13 June 2019.  https://www.rfa.org/english/news/myanmar/story-06132019170639.html

[2] See the ‘General Observations of the Sub-Committee on Accreditation.’ Global Alliance of National Human Rights Institutions. 2018. https://nhri.ohchr.org/EN/AboutUs/GANHRIAccreditation/General%20Observations%201/Forms/Default%20View.aspx

ဤထုတ္ျပန္ခ်က္ကို ျမန္မာဘာသာျဖင့္ ဤေနရာတြင္ ရယူပါ။

Download this statement in English HERE.

Related Posts: