မူဝါဒေရးရာေဆြးေႏြးခ်က္စာတမ္းငယ္ အမွတ္(၁၇) – တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ အုပ္စုမ်ား၏ တရားစီရင္ေရး စနစ္မ်ား

တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္တစ္ဖြဲ႕ခ်င္း (Ethnic Armed Actors EAAs)1 ၏ တရားစီရင္ေရးစနစ္မ်ားသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ တိုင္းရင္းသား ေဒသမ်ားတြင္ ေနထိုင္ၾကေသာ ျပည္သူအမ်ားအျပား၏ ဘဝမ်ား အေပၚတြင္အဓကိက်ေသာ သကေ္ရာက္မႈမ်ားရွိပါသည္။ ေနရာအေပၚ မူတည္၍ ၎တို႔၏ တရားစီရင္ေရးစနစ္မ်ားသည္ အစိုးရ၏ တရား စီရင္ေရးစနစ္ အျပင္ရွိေနေသာ စနစ္တစ္ခုအေနျဖင့္လညး္ေကာငး္၊ ေဒသခံမ်ားအတြက္ ၎တို႔သည္သာ တစ္ခုတည္းေသာ တရားစီရင္ ေရးစနစ္အျဖစ္လည္းေကာင္း ရိွေနတတ္သည္။ လက္ရိွ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး လုပ္ငန္းစဥ္၏ အေျခအေနတြင္ EAA တစ္ဖြဲ႕ခ်င္း၏ တရားစီရင္ေရး စနစ္ကို နားလည္ျခင္းသည္ ပဋိပကၡသက္ေရာက္မႈခံရေသာ ေဒသမ်ား ၏ အနာဂတ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအစီအစဥ္မ်ားအတြက္ ေဆြးေႏြးရာ၌ အဓိက က်လွသည္။

အျခားႏိုင္ငံမ်ားမွ ဥပမာမ်ားက ေဖာ္ျပေနသည္မွာ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕ မ်ားက ထူေထာင္လာေသာ ပထမအစိတ္အပိုင္းမွာ လူအမ်ားကို ရဲလုပ္ငန္းမ်ား လုပ္ေဆာင္ေပးႏိုင္သည့္ အင္အားစုတစ္ခုျဖစ္သည္။ ၎မွာ ေခါင္းေဆာင္ပိုင္း၏ အျမင့္ဆံုးဦးစားေပးတစ္ခုသာျဖစ္ၿပီး ထိုအဖြဲ႕အစည္းတစ္ခုသည္ အစိုးရကဲ့သို႔ေသာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဆိုင္ရာ ဖြဲ႕စည္းတည္ေဆာက္ထားပံုတစ္ခုကို ဖြဲ႕စည္းႏိုင္မႈရိွ၊ မရိွကို ဆံုးျဖတ္ ေကာင္း ဆံုးျဖတ္ႏိုင္ေပသည္။ ဒုတိယလကၡဏာမွာ အျငင္းပြားမႈ ေျဖရွင္းေရး စနစ္တစ္ခု သို႔မဟုတ္ တရားဥပေဒစနစ္တစ္ခု ဖန္တီး ထားျခငး္ျဖစသ္ည။္ ထစုိနစမ္ာွ ပစုံတံက် တရားသႀူကးီမ်ားျဖင ့္ဖ႕ဲြစညး္ တည္ေဆာက္ထားပံုရိွႏိုင္သလို အေရးေပၚမွဖြဲ႕ေသာ စနစ္မ်ိဳးလည္း ျဖစ္ႏိုင္သည္။ တရားဝင္သည္ဟု ရႈျမင္ႏိုင္ရန္မွာမူ ထိုစနစ္အေနျဖင့္ အရပ္သားမ်ားက ၎တို႔အခ်င္းခ်င္းျဖစ္ပြားမႈမ်ားႏွင့္ လက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႕ျဖင့္ျဖစ္ပြားေသာ အျငင္းပြားမႈမ်ားတြင္ အသံုးျပဳႏိုင္ရန္ လိုအပ္ သည္။ တရားစီရင္ေရး စနစ္မ်ားထားရိွေသာ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕မ်ား သည ္၎တ ႔ုိတရားစရီငရ္ာတငြ ္ပစုံတံက်မဟတုဘ္ ဲအလတြသ္ေဘာ ဆန္ဆန္ လုပ္ေဆာင္ျခင္းမ်ားႏွင့္ ပံုစံတက်ထူေထာင္ထားေသာ စည္းမ်ဥ္းဥပေဒမ်ားျဖင့္ လုပ္ေဆာင္ျခင္းမ်ားတြင္ ႀကီးစြာျခားနားသည္။ အဆပုိါအဖ႕ဲြအစညး္မ်ားသည ္လကရ္တွိရားစရီငေ္ရးအငစ္တကီ်ဴးရငွး္ မ်ား၏ အစိတ္အပိုင္းမ်ားျဖင့္ အံဝင္ေအာင္လုပ္ေဆာင္ရၿပီး ၎တို႔ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား၊ ေဒသဆိုင္ရာစံမ်ားျဖင့္ ညီၫြတ္ေအာင္လည္း လုပ္ေဆာင္ရသည္။

မူဝါဒေရးရာေဆြးေႏြးခ်က္စာတမ္းငယ္ ျမန္မာဘာသာကုိ ဤေနရာတြင္ ရယူႏုိင္သည္။

မူဝါဒေရးရာေဆြးေႏြးခ်က္စာတမ္းငယ္ အဂၤလိပ္ဘာသာကုိ ဤေနရာတြင္ ရယူႏုိင္သည္။

Related Posts: